มาตรา 40: ประกันสังคมอาชีพอิสระ 2569

มาตรา 40 คือ ประกันสังคมภาคสมัครใจสำหรับผู้ทำอาชีพอิสระ (ฟรีแลนซ์ ค้าขาย เกษตรกร ไรเดอร์) จ่ายเอง 70, 100 หรือ 300 บาท/เดือน คุ้มครอง 3-5 กรณี (เจ็บป่วย ทุพพลภาพ เสียชีวิต ชราภาพ สงเคราะห์บุตร) แต่ไม่รวมค่ารักษาพยาบาล, การรักษาใช้สิทธิบัตรทอง (สปสช.) ตามปกติ

สิ่งที่ ม.40 ให้คือเงินทดแทนการขาดรายได้เวลาป่วยจนทำงานไม่ได้ คนทำงานอิสระอายุ 15-65 ปี ที่ไม่ได้เป็นลูกจ้าง ม.33 หรือ ม.39 สมัครได้ทันที

(ข้อมูล สำนักงานประกันสังคม sso.go.th, สิทธิใหม่ตาม พ.ร.ฎ.ฉบับที่ 5 พ.ศ. 2568 มีผล 1 ม.ค. 2569)

---

มาตรา 40 คือ อะไร: ประกันสังคมอาชีพอิสระ

มาตรา 40 คือระบบประกันสังคมที่เปิดให้คนทำงานอิสระสมัครเอง ต่างจากมาตรา 33 ที่นายจ้างหักให้ และมาตรา 39 ที่เปิดเฉพาะอดีตลูกจ้าง จุดเด่นคือเบี้ยถูก (เริ่ม 70 บาท/เดือน) แต่ข้อจำกัดสำคัญคือไม่มีสิทธิค่ารักษาพยาบาล, ใช้สิทธิบัตรทอง สปสช. แทน

ภาพรวมทั้ง 3 มาตรา เปรียบเทียบได้ที่ ประกันสังคมคืออะไร: สรุปครบทุกมาตรา

---

3 ทางเลือก: จ่ายเท่าไหร่ ได้อะไรบ้าง

	ทางเลือก 1	ทางเลือก 2	ทางเลือก 3
จ่าย/เดือน	70 บาท	100 บาท	300 บาท
เจ็บป่วย (เงินทดแทนขาดรายได้)	✅	✅	✅
ทุพพลภาพ	✅	✅	✅
เสียชีวิต	✅	✅	✅
ชราภาพ (บำเหน็จ)	❌	✅	✅
สงเคราะห์บุตร	❌	❌	✅
รวม	3 กรณี	4 กรณี	5 กรณี

---

กรณีเจ็บป่วย: เงินทดแทนขาดรายได้

(เงื่อนไข: ส่งเงินสมทบมาแล้ว ≥3 เดือน ภายใน 4 เดือนก่อนเจ็บป่วย)

สถานการณ์	ทางเลือก 1-2	ทางเลือก 3
นอนโรงพยาบาล (ผู้ป่วยใน)	300 บาท/วัน (≤30 วัน/ปี)	300 บาท/วัน (≤90 วัน/ปี)
แพทย์ให้หยุดพัก ≥3 วัน (ไม่นอน รพ.)	200 บาท/วัน	200 บาท/วัน
พบแพทย์ผู้ป่วยนอก (ไม่หยุดงาน)	200 บาท/ครั้ง (≤3 ครั้ง/ปี), ปรับเพิ่มจาก 50 บาท ปี 2569	ไม่มีกรณีนี้

---

กรณีทุพพลภาพ: ปรับเพิ่มปี 2569 เป็นตลอดชีวิต

	อัตราเดิม	อัตราใหม่ (2569)
ทางเลือก 1-2	500-1,000 บาท/เดือน (15 ปี)	1,000-2,000 บาท/เดือน ตลอดชีวิต
ทางเลือก 3	500-1,000 บาท/เดือน (ตลอดชีวิต)	1,500-3,000 บาท/เดือน ตลอดชีวิต

---

กรณีเสียชีวิต

	ทางเลือก 1-2	ทางเลือก 3
ค่าทำศพ	25,000 บาท	50,000 บาท
เงินสงเคราะห์เพิ่ม	8,000 บาท (ถ้าส่งสมทบมาแล้ว ≥60 เดือน)	ไม่มี

(เงื่อนไขค่าทำศพ: ส่งสมทบ ≥6 เดือน ภายใน 12 เดือนก่อนเสียชีวิต)

---

กรณีชราภาพ (ทางเลือก 2 และ 3)

• ทางเลือก 2: สปส. สะสมให้ 50 บาท/เดือน + ผลตอบแทนรายปี
• ทางเลือก 3: สปส. สะสมให้ 150 บาท/เดือน + ผลตอบแทนรายปี และเงินเพิ่มอีก 10,000 บาท ถ้าส่งสมทบครบ 180 เดือน
• ออมเพิ่มเองได้สูงสุด 1,000 บาท/เดือน
• รับเป็นบำเหน็จก้อนเดียวเมื่ออายุครบ 60 ปีและสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน (ม.40 ไม่มีบำนาญรายเดือน, ต่างจาก ม.33 ที่มีบำนาญ)
• วางแผนเกษียณเพิ่มเติม: คำนวณเงินเกษียณที่ต้องมี

---

กรณีสงเคราะห์บุตร (ทางเลือก 3 เท่านั้น)

• 300 บาท/เดือน/คน สูงสุด 2 คน จนบุตรอายุครบ 7 ปี, ปรับเพิ่มปี 2569 (เดิม 200 บาท ถึง 6 ปี)
• เงื่อนไข: ส่งสมทบมาแล้ว ≥24 เดือน ภายใน 36 เดือน

---

สมัคร + จ่ายเงินที่ไหน

สมัคร: เว็บไซต์ sso.go.th, สำนักงานประกันสังคมทุกสาขา, เคาน์เตอร์เซอร์วิส, ธ.ก.ส. หรือโทร 1506

จ่ายเงินสมทบรายเดือน: เคาน์เตอร์เซอร์วิส (7-Eleven), หักบัญชีธนาคารอัตโนมัติ, สำนักงานประกันสังคม และช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ของ สปส.

---

คำถามที่พบบ่อย

Q: มาตรา 40 คือ อะไร พูดง่ายๆ?

A: มาตรา 40 คือประกันสังคมแบบสมัครเอง สำหรับคนทำงานอิสระ (ฟรีแลนซ์ ค้าขาย ไรเดอร์ เกษตรกร) จ่ายเดือนละ 70-300 บาท ได้เงินชดเชยเวลาป่วยจนทำงานไม่ได้ + คุ้มครองทุพพลภาพ เสียชีวิต และตามทางเลือกยังได้บำเหน็จกับเงินสงเคราะห์บุตร

Q: ม.40 รักษาพยาบาลฟรีไหม?

A: ไม่, ม.40 ไม่มีสิทธิค่ารักษาพยาบาล การรักษาใช้สิทธิบัตรทอง (สปสช.) ตามเดิม สิ่งที่ได้จาก ม.40 คือเงินทดแทนการขาดรายได้เวลาป่วยจนทำงานไม่ได้

Q: มาตรา 40 สมัครที่ไหน ใช้เอกสารอะไร?

A: สมัครได้ 4 ช่องทาง: เว็บไซต์ sso.go.th (ออนไลน์), สำนักงานประกันสังคมทุกสาขา, เคาน์เตอร์เซอร์วิส 7-Eleven, หรือ ธ.ก.ส. ใช้แค่บัตรประชาชนใบเดียว ไม่ต้องมีนายจ้างรับรอง

Q: มาตรา 40 จ่ายเท่าไหร่ ทางเลือกไหนคุ้ม?

A: 3 ทางเลือก: 70 บาท (3 กรณี), 100 บาท (4 กรณี + บำเหน็จ), 300 บาท (5 กรณี + บำเหน็จ + สงเคราะห์บุตร) ถ้ามีลูก ทางเลือก 3 คุ้มสุดเพราะได้เงินสงเคราะห์บุตร 300 บาท/เดือน/คน ถ้าไม่มี ทางเลือก 2 เป็นจุดคุ้มค่าเพราะได้บำเหน็จเพิ่ม

Q: เปลี่ยนทางเลือกได้ไหม?

A: ได้ ปีละ 1 ครั้ง, ยื่นเปลี่ยนที่สำนักงานประกันสังคม

Q: มาตรา 40 กับ มาตรา 33 ต่างกันยังไง?

A: ม.33 คือประกันสังคมสำหรับลูกจ้าง, นายจ้างหักจากเงินเดือนและจ่ายสมทบให้ ได้สิทธิ 7 กรณีรวมค่ารักษาพยาบาล + ว่างงาน + บำนาญ ส่วน ม.40 สมัครเอง จ่ายถูกกว่ามาก (70-300 บาท vs สูงสุด 750 บาท) แต่ไม่มีค่ารักษา ไม่มีเงินว่างงาน และได้แค่บำเหน็จ (ไม่มีบำนาญ)

Q: เพิ่งออกจากงานประจำ ควรเลือก ม.39 หรือ ม.40?

A: ต่างกันมาก, ม.39 (432 บาท/เดือน) ได้สิทธิรักษาพยาบาล รพ.ตามสิทธิ + คุ้มครอง 6 กรณีใกล้เคียง ม.33 แต่ต้องสมัครภายใน 6 เดือนหลังออกจากงาน ส่วน ม.40 ถูกกว่าแต่ไม่มีค่ารักษา อ่านเดดไลน์ตัดสินใจที่ มาตรา 38 คืออะไร

Q: ม.40 ได้บำนาญไหม?

A: ไม่ได้, ม.40 ได้แค่บำเหน็จ (เงินก้อนเดียวตอนอายุ 60) ไม่มีบำนาญรายเดือนแบบ ม.33 ถ้าต้องการรายได้หลังเกษียณที่มั่นคง ต้องออมเพิ่มเอง, ลองคำนวณเงินเกษียณที่ต้องมี

Q: ม.40 ได้เงินว่างงานไหม?

A: ไม่ได้, กรณีว่างงานมีเฉพาะ ม.33 (รายละเอียดที่นี่)

---

สรุป 3 ข้อ:

1. ม.40 = เงินทดแทนขาดรายได้สำหรับอาชีพอิสระ, ไม่ใช่ค่ารักษาพยาบาล (รักษาใช้บัตรทอง)
2. ทางเลือก 3 (300 บาท) คุ้มครองครบ 5 กรณี: นอน รพ. ได้ถึง 90 วัน/ปี + บำเหน็จ + สงเคราะห์บุตร
3. ปี 2569 สิทธิเพิ่มจริง: ทุพพลภาพสูงสุด 3,000 บาท/เดือนตลอดชีวิต + OPD 200 บาท/ครั้ง + สงเคราะห์บุตร 300 บาท

เดือนละ 70-300 บาทไม่ได้ทำให้รวยขึ้น แต่วันที่ป่วยจนหยุดงาน มันคือเส้นแบ่งระหว่าง “พักรักษาตัว” กับ “ไม่มีรายได้เลย”

อ่านต่อ:

• ประกันสังคมคืออะไร: สรุปครบทุกมาตรา ← ภาพรวมทั้งระบบ
• มาตรา 33, ลูกจ้างได้สิทธิอะไรบ้าง (บทความเร็วๆ นี้)
• มาตรา 39: อดีตลูกจ้างสมัครต่อ ← เพิ่งลาออก สมัคร ม.39 ทัน 6 เดือน
• มาตรา 38: เดดไลน์หลังออกจากงาน ← อย่าพลาดสิทธิ
• คำนวณเงินเกษียณ ← ม.40 ไม่มีบำนาญ ต้องออมเพิ่มเอง